Piątek – świątek*

Za nami już świętowanie Bożego Narodzenia. Czekamy na sylwestrowe zabawy i karnawał. Jest to czas serdecznych spotkań i życzeń składanych z różnych okazji. Większość z nas przekazuje życzenia za pomocą esemesa. Nieliczni wysyłają kartki świąteczne pocztą. Niestety, adresat bywa zawiedziony, gdy zamiast kilku skreślonych słów otrzymuje jedynie wydrukowane gotowe życzenia opatrzone odręcznym podpisem nadawcy. Jeżeli już zadajemy sobie trud kupienia kartki pocztowej i wysłania jej, nie żałujmy czasu na napisanie kilku serdecznych zdań.

Pewne dylematy możemy mieć w związku z pisownią. Okazuje się, że obyczaj nie jest zgodny z tym, co na ten temat sądzą językoznawcy. Kartkę wysyłamy z okazji świąt Bożego Narodzenia. Nazwy dni świątecznych piszemy od wielkiej litery. Pełna nazwa tych świąt brzmi: „Boże Narodzenie”. Wyraz „święta” w jej skład nie wchodzi, z językoznawczego punktu widzenia nie ma zatem potrzeby pisania „świąt” wielką literą, chyba że chcemy to uczynić ze względów emocjonalnych. Podana reguła odnosi się również do dnia 1 stycznia, czyli Nowego Roku. Biorąc rzecz ściśle, jeżeli chcemy życzyć komuś „szczęśliwego Nowego Roku” życzymy mu, by był szczęśliwy w tym konkretnym dniu. Jeśli chcemy przekazać życzenia szczęścia przez 365 dni – powinniśmy napisać „w nowym roku”. Wypada jeszcze wspomnieć o konstrukcjach z użyciem łacińskiego wyrażenia: „anno Domini” (A.D.) – „roku Pańskiego”. Ważne, by pamiętając o łacińskim znaczeniu, nie budować niepoprawnych konstrukcji, powielając wyraz „rok” i używając przyimka np. „W roku A.D. 2011”. Najodpowiedniejsza byłaby konstrukcja bezprzyimkowa: „działo się to anno Domini dwa tysiące jedenastego”.

Z niejednoznaczną sytuacją mamy do czynienia w związku z dniem, w którym Kościół wspomina św. Sylwestra. Gdy mówimy o zabawie w tym czasie, powinniśmy posłużyć się małą literą. Natomiast gdy mamy na myśli świąteczny dzień (a raczej noc) przed Nowym Rokiem, powinniśmy użyć wielkiej litery: „W Sylwestra planujemy wybrać się na bal”.

Najwięcej moich wątpliwości budzi zalecenie pisania wielką literą wyrazu „Gwiazdka”. Jakież to święto nazywające się „gwiazdka”? Mam nadzieję, że doprowadzi ona do prawdziwego Jezusa ze stajenki betlejemskiej, a święta nie będą „magicznymi”, ale po prostu świętami Bożego Narodzenia.

* w jęz. staropolskim m.in. dzień świąteczny, święty.