Bł. Pius IX

Dziś wspomnienie liturgiczne bł. Piusa IX wyniesionego do godności ołtarzy przez Jana Pawła II przed jedenastu laty. Jako wyraz szacunku i pamięci dla odważnej służby Piusa IX dla Kościoła papież Benedykt XVI nałożył podczas konsystorza w listopadzie 2007 r. jego mitrę.

Bł. Pius IX zasłynął nie tylko dzięki najkrótszemu konklawe, podczas którego kardynałowie wybrali go papieżem i najdłuższemu pontyfikatowi trwającemu 32 lata, ale przede wszystkim jako ten, który mocno sprzeciwił się laickiemu modelowi państwa i rozumienia Kościoła. Zastanawiamy się również dziś nad zanikiem pojęcia sprawiedliwości i autentycznych praw człowieka. Bł. Pius IX wskazywał, że przyczyny tego stanu tkwią w wypchnięciu religii i Objawienia Bożego na margines życia.

Giovanni Maria Mastai Feretti, czyli Ojciec Św. Pius IX, pochodził z arystokratycznej rodziny. Przyszedł na świat w 1792 r. w Senigallii nad Adriatykiem w pobliżu Ancony. Studiował w Rzymie, gdzie był świadkiem wkroczenia wojsk napoleońskich. Zapragnął zostać oficerem gwardii papieskiej, ale ze względu na epilepsję nie został do niej przyjęty. Również kapłanem mógł zostać dopiero po udzieleniu mu specjalnej dyspensy papieskiej. Po święceniach kapłańskich, które Giovanni przyjął w 1819 r., zakończyły się ataki padaczki.

Mastai próbował swych sił w papieskiej dyplomacji. W 1827 otrzymał sakrę biskupią i arcybiskupstwo Spoleto, a następnie Imoli koło Bolonii. Podjął szereg inicjatyw m.in. założył Akademię Bibilijną, Bank Pobożny dla osób zadłużonych, zakładał przytułki, szpitale, ochronki. Działalność biskupa Mastai Feretti została zauważona przez Grzegorza XVI, który wyniósł go do godności kardynalskiej. W 1846 r. Giovanni Maria Mastai Feretti został wybrany papieżem przyjmując imię Piusa IX. Ten bardzo długi pontyfikat przypadł na czasy bardzo trudne dla papiestwa, które charakteryzowały się naporem wrogich ideologii, wojnami, procesem jednoczenia rozbitych Włoch. Państwo Kościelne było bardzo słabe i rozchwiane w swojej strukturze. Papież przystąpił do energicznych reform. Nie poparł wojny z katolicką Austrią, przez co naraził się włoskim rewolucjonistom. Wybuch rewolucji w 1848 r. zmusił Piusa IX do ucieczki z Rzymu, gdzie mógł powrócić dopiero po dwóch latach. W 1854 r. papież bullą „Ineffabilis Deus” ogłosił dogmat o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. We wrześniu 1870 r. nastąpił kres świeckiej władzy papieży po zdobyciu Wiecznego Miasta przez wojska piemonckie. Papież ogłosił się więźniem Watykanu, rozważał nawet ewentualność przeniesienia kurii rzymskiej do Niemiec.

Od tego czasu jednak papiestwo mogło skupić się tylko na sprawach duchowych. Po raz pierwszy od 300 lat został zwołany sobór powszechny – Sobór Watykański I. Dziełem Piusa IX jest również znana encyklika „Quanta qura” z dołączonym do niej „Syllabusem”, czyli wykazem 80 błędów charakterystycznych dla epoki, pośród których znalazły się: panteizm, racjonalizm, socjalizm czy komunizm. Papież potępił też niemiecki Kulturkampf, jak również represje carskie w Królestwie Polskim po upadku powstania styczniowego. Pius IX był papieżem, który bardzo dobrze rozumiał położenie Polaków. Rozumiał związek polskości z katolicyzmem. To on utworzył Kolegium Polskie w Rzymie podporządkowane bezpośrednio papieżowi. Żaden papież, aż do odzyskania niepodległości w 1918 r., nie okazywał tak żywego zainteresowania sprawami polskimi.

Pius IX zmarł 7 lutego 1878 r. jako pierwszy papież, który utracił siłę polityczną, ale jednocześnie za jego pontyfikatu zaczęła wzrastać siła moralna i religijna papiestwa. Jan Paweł II podczas homilii beatyfikacyjnej zauważył, że Pius IX „był otoczony miłością wielu, ale był także nienawidzony i oczerniany”. Ludziom ze swego otoczenia zwykł powtarzać: „W ludzkich sprawach trzeba robić tyle, ile można, i tym się zadowolić, a resztę zawierzyć Opatrzności, która uleczy wady i niedostatki człowieka”. Był wielkim czcicielem Maryi. Ogłaszając dogmat o Niepokalanym Poczęciu, przypomniał wszystkim, (również ludziom naszych czasów), że podczas burz ludzkiego życia można dostrzec w Maryi jaśniejącą światłość Chrystusa, mocniejszą od grzechu i śmierci.

Tekst został wygłoszony w ramach cyklu felietonów „Spróbuj pomyśleć” w Radiu Maryja 7 lutego 2011 r.